تبلیغات
پایگاه اطلاع رسانی فریاد قلم - به نام خداوند اقلیمها


 آبادان امروزی را از دیر باز و در اعصار و دورانهای مختلف با اسامی و نامهای گوناگون و شاید بسیار ناهمگون می شناخته اند.در بعضی از دورانها اسامی آبادان چنان غریب می نماید که گویی نام جزیره ای و یا سرزمینی است در جایی بسیار دور و مربوط به فرهنگ و تمدنی است کاملا" غریب و بیگانه، و گاهی این نام آشنا و خودمانی است.در آبادان امروز اگر از 10 نفر در مورد نام قدیم آبادان پرسیده شود،شاید بیشتر آنان نام قدیم و همیشگی آبادان را عبادان تصور نمایند،حال آنکه این باوریست نادرست و غیر مستند ولی متاسفانه کاملا" شایع و جا افتاده.برای آنکه بتوانیم ریشه های تاریخی اسامی آبادان را بررسی کنیم ، شاید لازم باشد تا نگاهی داشته باشیم گذرا به تاریخ این جزیره و اقوامی که بر آن سکنی داشته اند.در دائره المعارف کولوئیب آمده است که: این بندر در4000 سال پیش از میلاد مسیح(ع)،محل سکونت تیره هایی ایرانی موسوم به آبادان یا آبادیان بوده است.به هر حال نام ایرانی آبادان مسلما" از کلمهء آباد یا از نام قبیله ای که در آن زندگی میکردند گرفته شده است.این نظریه به خودی خود تفکر غالبی که می اندیشد که آبادان تاریخی حداکثر 1500 ساله

در پشت سر دارد را در هم می شکند و اثبات میکند که آبادان تاریخی در حدود 7000 سال و حتی بیشتر را در پشت سر گذارده است.اما حال ببینیم که استعمال نام عبادان چگونه و از کجا مصطلح گردیده است؟عده ای عباد را پادشاه و یا فرمانروایی میدانند که ولایت بر این منطقه را بر عهده داشته است و گروهی می اندیشند که عباد فردی بوده است پرهیزگار و بسیار عبادت کننده که ظاهرا" در سده دوم یا سوم هجری می زیسته است و هم او بوده که عبادان را بنا مینهد.یاقوت حموی در معجم البلدان آورده است که:«برخی را عقیده بر آن است که عبادان توسط مردی مقدس به نام عباد در قرن 8 و یا 9 میلادی بنا شده است و مردم بصره و پیرامون آن که بنا به گفتهء احمد ابن مطهر مقدسی همگی عجم هستند پسوند نسبت «ان» را به آین نام افزوده و به این ترتیب نام شخص را به نام جای بدل کرده اند».

کسی از روزگار حیات و تاریخ ممات او و حتی حال و عشیره و اصالتش اطلاعی در دست ندارد  و حتی در مورد اینکه آیا این فرد واقعا" وجود داشته نیز مدرکی در دست نیست.عده ای دیگر معتقدند که چون این جزیره به نوعی ماوا و محل ریاضت افراد عابد و عرفایی مشهور بوده است و مردمی که در آن زیست می کرده اند،مردمی بوده اند پارسا و ریاضت کش،نام این جزیره به عبادان یعنی محل زندگی مردم عابد مشهور گشته است،ابن بطوطه این مکان را اینگونه توصیف میکند:«....جزیره ایست که در آن دیرها،مساجد و معابد بسیار است و همیشه در آنجا گروهی به عبادت و نیایش مشغولند».گروهی دیگر نیز نام عبادان را بر گرفته از نام عشیرهء بنوعباد که قبیله ای بوده است در سرزمین حجاز قدیم دانسته و معتقدند که عشیرهء آلبوعبادی که امروزه در حاشیه شرقی رودخانهء بهمنشیر سکنی دارند نیز در واقع بقایای همان گروهند.

اما گروهی دیگر نیز که نام امروزی آبادان را برگرفته از نام اسلامی عبادان  می دانند این شهر را منصوب می کنند به فردی به نام عبادبن حصین حبطی که مردی بوده از عشیرهء بنی حبط که شاخه ای بوده است از قبیلهء بزرگ بنی تمیم.او به واسطهء خدمتی که به حمران ابن ابان والی بصره و توابع آن نموده بود این جزیره را به عنوان هدیه دریافت می نماید و مردم با افزودن «ان» به آخر اسم او این جزیره را به عباد نسبت میدهند.احمدبن یحیی بلاذری(متوفا در سال 279 ه.ق)این موضوع را به طور مفصل در کتاب فتوح البلدان شرح داده که در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر میتوان به آن کتاب نیز مراجعه نمود.البته این نظریه به هیچوجه نمیتواند مقرون به صحت باشد و در رد آن می توان دلائلی زیاد بازگو کرد،از جمله اینکه:1-نام آبادان در نوشتهء بلاذری،مقرون به سابقهء قبل از انتساب آن به عبادبن حصین حبطی است،یعنی اینکه خود راوی نیز در متن اصلی کتاب خویش،به نام عبادان پیش از اهدای آن به ابن حصین اشاره دارد.2-در احادیثی که از زبان پیامبر گرامی اسلام و سایر ائمه اطهار بازگو گردیده است بارها از این منطقه با عنوان عبادان نام برده شده است،حال آنکه زمان زندگی عبادبن حصین حداقل نیم قرن پس از این روایات است،که این موضوع نیز به خودی خود سندی است بر ابطال نظریهء انتساب این منطقه به فرزند حصین از طایفهء بنی حبط.

البته یاد آور میشوم که یاقوت حموی که خود این جزیره را بازدید نموده است از آن به عنوان «میان رودان»یاد کرده است.وجه تسمیه دیگری نیز که برای این جزیره وجود دارد که به ویژه مورد توجه واژه شناسان قرار داشته و نسبت به دیگر اسامی دارای اهمیت بیشتری است،واژهء اپاتان است.دکتر بهمن فره وشی در کتاب ارزشمند خویش،ایرانویچ مینویسد:واژهء عبادان که در کتب و متون اسلامی وارد شده مانند بسیاری کلمات مشابه دیگر،صرفا" صورت عربی داشته و نامی کاملا" ایرانی است و در واقع از واژهء کاملا" پارسی اپاتان گرفته شده است که به دلیل محدودیتهای زبان عربی توسط اعراب بدینگونه تلفظ و تلقی گردیده است.

Opatan  واژه ایست متشکل از سه جزء «او» به معنای آب،«پات»از ریشهء پاییدن  و «ان» که پسوند نسبت است و در مجموع به معنای جاییست که از آب دریا محافظت و پاسبانی میگردد.این تعبیر در واقع مقرون به صحت بیشتری بوده و گفتار بسیاری از ادباء و سفرنامه نویسان را از جمله استخری،ابن حوقل،ناصر خسرو قبادیانی و......را  پشتیبان دارد.ابن حوقل در این باره چنین آورده است:«اما عبادان قلعهء کوچک آبادی بر کنارهء دریا و محل گرد آمدن آب دجله است و آن رباطی است که جنگجویان و دیگر دزدان دریایی در آن می باشند و در آنجا پیوسته مرزدارانی مراقبت می کنند».

ناصر خسرو قبادیانی سیاح و ادیب شیعی مذهب نیز چنین آورده است:«در این جزیره مردمانی بر سر عمودهایی چوبین و نیز برخی بر سر بام خانه ها آتش روشن       می دارند تا از نزدیک شدن کشتی ها را از نزدیک شدن به آبهای خطرناک باز دارند».حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز در کتاب بزرگ خویش،شاهنامه،در باب فریدون و ضحاک صراحتا"  به وجود پاسبانان در کنار رودخانهء اروند اشاره میدارد.

همین موضوع را دکتر مرتضی اسعدی در کتاب دائره المعارف تشیع چنین              می نگارد:«....لفظ آبادان صورت تغییر شکل یافتهء «اوپاتان» به معنای مرزبانان دریایی است و لفظ «اوپا» یعنی کسی که در روستاها در کنار نهرهای آب نگهیانی می کند،تا آب هرز نرود،هنوز در خوزستان و بنادر جنوبی کشور بکار میرود»

همانگونه که می بینید نام عبادان،در واقع همان معرب نام پارسی اوپاتان است که به مرور زمان به شکل عبادان در آمده است،البته آبادان در ازمنهء مختلف،اسامی دیگری نیز داشته است که ما در این بخش پایانی به طور مختصر و گذرا به آنها اشاره میکنیم:

در دورهء هخامنشی این جزیره به نامهای«مسنه» و «خاراکس»خوانده میشد.

در زمان اشکانیان این منطقه به نامهای «آنتیوخ»،«آلکساندر تیگریما»،و نیز اسامی اسکندریه،انتاکیه،هارک،خاراکس اسپاسینو و..... نامیده شده است.

در زمان اردشیر اول ساسانی این جزیره به نام «وهشت آباد»((بهشت آباد)) و «بهمن اردشیر» ((بهمنشیر))نامیده شد.

در روزگاران اواخر دورهء صفویه و خصوصا" در زمان پادشاهان اولیه سلسله قاجار در متون رسمی و بین المللی ما نام این جزیره را «جزیره الخضر»می یابیم که شاید اشاره ای باشد به وجود قدمگاه و مقام مبارک حضرت خضر نبی(ع) در این جزیره و شاید هم برگرفته از صفت سر سبزی برای این منطقه بوده است.

به هرحال اینجانب کلیه نظرات موجود را در مورد این وجه تسمیه در این مقاله جمع آوری نموده و تقدیم حضور شما بازدید کنندگان پایگاه اینترنتی شهر خدا نمودم و قضاوت را نیز بر عهدهء شما نیک اندیشان مینهم....بدرود


طبقه بندی: تاریخی،  فرهنگی،  معرفی، 

تاریخ : شنبه 22 آبان 1395 | 06:57 ب.ظ | نویسنده : کیان آصف | نظرات
نقل و انتقالات لیگ برتر 96-97
آیا «زرتشت» تنها پیامبر ایرانی بود؟
تصاویر برتر جهان در بهار ۹۶
حادثه تروریستی مجلس از نگاهی دیگر/ باید پروتکل‌های امنیتی را تغییر داد
نماینده مجلس آمریکا حمله داعش در تهران را مفید دانست!
عذرخواهی رسمی فدراسیون‌فوتبال عربستان
مادر چه اندازه بر انسان حق دارد؟
چه كسی نباید قاضی شود؟
چرا نباید به كسی كه به ما خیانت كرده، خیانت كنیم؟
كسی كه سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد، نزد خدا و رسولش چگونه است؟
علت نامگذاری ماه رمضان چیست؟
جملات زیبای رهبر عزیز انقلاب در مورد بسیج
سخنان امام خمینی (ره)درمورد بسیج
لینک 21 فیلم از حکیم ارد بزرگ
رقص مرد چه حکمی دارد؟
در این خانه نماز نخوانید!
ترمز درجای دولت یازدهم در امر راه سازی روستایی در بشاگردِ محروم +تصویر
عکس/ زندگی در کره شمالی
مشخصات گوشی نوکیا 8 اعلام شد +عکس
بهینه‌سازی انرژی در ساختمان؛ اکنون و آینده
سایت ماه اسکین طراح قالب وبلاگ رایگان با امکانات عالی
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.