تبلیغات
پایگاه اطلاع رسانی فریاد قلم - افسانه‌ی گرشاسب


این مطلب در سایت «رادیو فرهنگ» منتشر شده است.


گرشاسب نام پهلوانی است که به افسانه‌های دوران کهن هندوایرانی تعلق دارد. این نام از نام اوستایی «کِرِسَسْپا» گرفته شده و به معنی «دارنده‌ی اسب لاغر» است. بعدها افسانه‌های مربوط به این پهلوان وارد روایات دینی شده و رنگ آیینی و زرتشتی به خود گرفته است. گرشاسب (کِرِسَسْپا) در کتاب اوستای زردشتیان از خانواده‌ی اساطیری سام معرفی شده. در شاهنامه‌ی فردوسی، سام پدربزرگ رستم است، اما به نظر نمی‌رسد که میان این پهلوان اوستایی و سام شاهنامه رابطه‌ای وجود داشته باشد. در افسانه‌های کهن ایران، گرشاسب مردی دلیر، دارنده‌ی گیسوان، بسیار نیرومند و مصلح به گرزی گران معرفی شده است. در داستان‌های کهن او را با القاب گیسوَر (دارای موی مجعد)، نَرمنش (دلاور) و گرزوَر (دارای گرز) نامیده‌اند. صفت نرمنش که در زبان اوستایی « نئیرمناو» خوانده می‌شده، بعدها به صورت «نریمان» درآمده و به‌عنوان اسم خاص استفاده شده است. و گرز معروف او «کذوره» است که بیش‌تر پیروزی‌های او با همین سلاح صورت گرفته است.

گرشاسب علاوه بر جنگیدن با نیروهای شر، با چندین اژدها جنگیده و پیروز شده است. او دشمنان زیادی داشته که بیشتر آن‌ها از دیوها بوده‌اند. وی زمانی مجبور شد با عناصر طبیعت بجنگد، چون هنگامی که اهریمن به باد گفت: «گرشاسب را ببین که چگونه در برابر تو می‌ایستد» باد خشمگین برآن شد تا گرشاسب را تباه کند. باد سهمگین شروع به وزیدن کرد و درختان را از ریشه کند و کوه‌ها را متلاشی کرد. اما گرشاسب همچنان استوار ماند، باد را مغلوب نمود و آن را به درون زمین فرستاد. طبق داستان‌های کهن او در ابتدا بی‌مرگ و جاودان آفریده شده است اما به دلیل ارتکاب گناه میرا می‌شود.

گرشاسب در دریای افسانه‌ای (فراخکرد) دیو اژدها مانند یعنی گَنْدَرْو زرّین‌پاشنه را از پای درمی‌آورد. بر خانه‌ی بزرگ او یورش می‌برد و او را می‌کشد. چنان که گفته شد رام کردن باد، و بازداشتن مرغ بال‌گسترده و از میان بردن راهزنان غول‌پیکر نیز از کارهای قهرمانی اوست. گرشاسب دو بار مرتکب گناه می‌شود و به همین دلیل، از حالت نامیرایی و جاودانگی درمی‌آید و به خوابی ابدی فرو می‌رود. بار نخست نیرنگ دیوزنی به نام خن‌ثئیتی او را در دربار شاهزاده‌ای که کشته بود گرفتار می‌کند. او با فریب این دیوزن بت‌پرست می‌شود و یکتای بی‌همتا را از یاد می‌برد. بار دیگر، با بی‌احترامی نادانسته به آتش مقدس: گرشاسب که آتشی در زمین به پا کرده و غذای خود را بر آن می‌پزد، نمی‌داند که اژدها زیر سبزه‌ای که بر آن آتش است خزیده و خوابیده. هیولا بر اثر گرمای آتش بیدار می‌شود و با حرکتی که به خود می دهد، باعث فروریختن غذای گرشاسب در آتش می شود. این عمل آتش را آلوده می‌کند و چون در افسانه‌های دیرین ایرانی آلودن آتش گناهی نابخشودنی است، گرشاسب بعد از مرگ و حتی در پایان جهان، بعد از کشتن اژی‌دهاک ظالم و دیوسیرت و اهریمنی نیز اجازه‌ی ورود به بهشت را پیدا نمی‌کند.

در شاهنامه‌ی فردوسی که شرح داستان‌ها و افسانه‌های کهن ایران است، گرشاسب همان جدّ بزرگ رستم است که با سام نریمان هم‌تراز به شمار آمده است. او هنگام جنگ منوچهر با «سلم» و «تور»، پسران دیگر فریدون که بر سر تقسیم سرزمین‌های پادشاهی با برادر دیگر خود «ایرج» ـ پادشاه ایران ـ به دشمنی برخاستند، از فرماندهان لشکر ایران بوده است.

بعدها و در قرن پنجم هجری قمری، اسدی توسی منظومه‌ی مفصلی به نام ـ گرشاسب‌نامه ـ شامل هفت تا ده هزار بیت در وصف دلاوری‌ها و جنگاوری‌های گرشاسب سرود. بعضی گرشاسب را معادل شخصیت هرکول یا هراکلیتوس در اسطوره‌های قدیم یونان باستان می‌دانند.




طبقه بندی: تاریخی، 

تاریخ : شنبه 22 آبان 1395 | 07:00 ب.ظ | نویسنده : کیان آصف | نظرات
خسارت‌های امنیتی بحران آب
آیا در منابع تاریخی کُرد یک قوم بوده است؟
كیستی اهل بیت(ع)
تفاوتهای اعتقادی بین شیعه و سنی را به طور كامل توضیح دهید و دلایل برتری شیعه نسبت به سنی را به طور كامل بگویید؟
نقل و انتقالات لیگ برتر 96-97
آیا «زرتشت» تنها پیامبر ایرانی بود؟
تصاویر برتر جهان در بهار ۹۶
حادثه تروریستی مجلس از نگاهی دیگر/ باید پروتکل‌های امنیتی را تغییر داد
نماینده مجلس آمریکا حمله داعش در تهران را مفید دانست!
عذرخواهی رسمی فدراسیون‌فوتبال عربستان
مادر چه اندازه بر انسان حق دارد؟
چه كسی نباید قاضی شود؟
چرا نباید به كسی كه به ما خیانت كرده، خیانت كنیم؟
كسی كه سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد، نزد خدا و رسولش چگونه است؟
علت نامگذاری ماه رمضان چیست؟
جملات زیبای رهبر عزیز انقلاب در مورد بسیج
سخنان امام خمینی (ره)درمورد بسیج
لینک 21 فیلم از حکیم ارد بزرگ
رقص مرد چه حکمی دارد؟
در این خانه نماز نخوانید!
سایت ماه اسکین طراح قالب وبلاگ رایگان با امکانات عالی
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.